chiaki

Lần đầu tiên một khúc giao hưởng hoàn chỉnh, do một nhà soạn nhạc Việt Nam sáng tác đã được một giàn nhạc đại hòa tấu của một nước tây phương, đó là giàn nhạc giao hưởng Kiev của nước Ukraina, ghi âm.

Lê Văn Khoa và Symphony "Việt Nam 1975"

Vĩnh Chung



Cali Today News – Lê Văn Khoa là một tên tuổi quen thuộc trong những sinh hoạt văn hóa và nghệ thuật Việt Nam. Người ta biết ông như là một nhà chuyên lo giáo dục, một nhiếp ảnh gia, một nhạc trưởng, một giáo sư, nay người ta được biết thêm ông là một nhà soạn nhạc Việt Nam được thế giới ca ngợi.

Những người theo dõi sinh hoạt của ông đều ghi nhận ông có sự kiên trì bền bỉ và sức hoạt động hăng say vô địch. Dù gặp hoàn cảnh khó khăn nào ông vẫn vượt qua, trở ngại nào trước mặt ông cũng khắc phục. Tiến sĩ Nghệ Thuật Âm Nhạc Vũ Tôn Bình nhận xét về Lê Văn Khoa như sau: “Đối với người cùng thời, Lê Văn Khoa luôn luôn ở đầu giới tuyến: Là người đưa cao ngọc đuốc, và ánh sáng của ngọn đuốc ấy sưởi ấm lòng nhiều người ở các ngả rẽ của xã hội và những khúc quanh quan trọng trong lịch sử dân Việt. Ông là nhiếp ảnh gia có khóe nhìn hiện thực, là nhạc sĩ với khuynh hướng tân-lãng-mạn và tinh thần quốc gia dân tộc. Điều quan trong hơn hết, ông luôn luôn sáng tạo và phát triển bất chấp mọi khó khăn và thách thức. . .”

Tôi xin được nói thêm là loạt ảnh trong bộ ảnh sáng tác mới mang tên “Do You See What I See?” của Lê Văn Khoa có hướng đi vào tương lai vượt hẳn khóe nhìn hiện thực. Trong âm nhạc ông cũng là người khai phá, mở cánh cửa mới cho việc phát triển nhạc Việt để sánh vai với thế giới.

Tác phẩm nhạc giao hưởng lớn của ông, “Việt Nam 1975” đã được nhiều dàn nhạc giao hưởng của Hoa Kỳ trích diễn từ mười năm qua, nhưng mới đây đã được dàn nhạc giao hưởng danh tiếng thế giới thuộc khối Liên Sô cũ là Kyiv Symphony Orchestra and Chorus thu thanh toàn bộ kịp thời để ghi dấu năm ly hương thứ 30 của người Việt hải ngọai. Người ta tự hỏi liệu dàn nhạc này có hiểu được ý của nhạc phẩm họ trình tấu hay không? Điều chắc chắn người sành điệu đều nhìn nhận dàn nhạc này chơi rất có hồn, tức họ phải hiểu ý nghĩa của tác phẩm để diễn tả cách trọn vẹn với sự cảm nhận của người viết. Câu nhận xét của nhạc trưởng Alla Kulbaba gói ghém trọn vẹn cảm nghĩ của mình: “. . . với những khai triển linh động vượt khỏi khuôn mẫu thông thường, hòa âm tươi mát, phối khí tài tình . . . nhạc của Lê Văn Khoa là mật ngọt cho tâm hồn của nhạc sĩ Ukraine.”

Có thể nói “ Symphony Việt Nam 1975” của Lê Văn Khoa là tác phẩm nhạc Việt đầu tiên được những nhân vật có thẩm quyền trong giới nhạc giao hưởng quốc tế ca ngợi. Chúng ta hãy nghe Tiến sĩ Gary Smart, Giáo sư sáng tác nhạc của Đại học Wyoming nhận xét: “Symphony Vietnam 1975 là một tác phẩm lớn. Nó có giá trị không những ở mặt nghệ thuật, mà còn giá trị ở cả mặt xã hội.”

Trả lời cuộc phỏng vấn của Đài Phát thanh Á Châu Tự Do RFA, Nhạc trưởng của Springfield Symphony Orchestra ở Massachusetts , Tiến sĩ Mark Russel Smith đồng ý với Giáo sư Gary Smart: “. . . Nó có giá trị không những trong mặt nghệ thuật, mà còn giá trị sâu xa trong tâm lý.”

Hai nhạc trưởng Mark Russel ở bờ biển miền Đông (Massachusetts) và nhạc trưởng Edward Cumming ở bờ biển miền Tây (California) của Hoa Kỳ đều đã từng điều khiển dàn nhạc giao hưởng trình diễn trích đoạn Symphony Vietnam 1975 của soạn nhạc gia Lê Văn Khoa. Cả hai vị đồng có nhận xét như nhau: “. . . Nhạc có đầy bi phẫn với khóe nhìn độc đáo, diễn tả vô cùng linh động cuộc chiến tranh Việt Nam. Nhưng điều quan trọng là âm nhạc được viết khéo léo để dàn nhạc lột được ý mà diễn tả một người lẻ loi suy tư trong đêm vắng hòa trong sự kinh hoàng của chiến tranh với màu sắc thật sôi động qua âm thanh. . .” – Mark Russel. “. . . Trong symphony Việt Nam 1975 có những đoạn Lê Văn Khoa viết nhạc thật trác tuyệt. Nhạc có đủ hỉ, nộ, ái, ố như thế này nhạc trưởng nào cũng thích điều khiển dàn nhạc để trình diễn.” – Edward Cumming của Pacific Symphony Orchestra, California.

Người ta thường hỏi tại sao Lê Văn Khoa là nhạc sĩ mà còn là nhiếp ảnh gia tên tuổi. Thật ra nhiều người biết ông là nhiếp ảnh gia hơn là soạn nhạc gia, hoặc ngược lại. Có thể có những yếu tố then chốt mà chúng ta chưa hiểu thấu nên không giải thích được sự phức tạp này. Tôi nhớ có lần ông Lê Văn Khoa trả lời một ký giả Hoa Kỳ về câu hỏi này. Ông nói đại ý là trong nhạc có hình ảnh và trong ảnh có âm nhạc. Người ta tưởng câu trả lời của ông là câu nói mơ hồ để tránh giải thích dài dòng. Cá nhân tôi vẫn nghĩ thế. Nay tôi mới biết là mình chưa tới mức thấy được những gì người ta có thể thấy, hay mình chưa nghe được những gì người khác nghe. Phải chăng chỉ khi nào làm được điều này người ta mới thực sự bước vào con đường sáng tạo? Trong bài “Một Thoáng Suy Tư” tác giả Phạm Mạnh Tiến có đề cập đến điểm này khi nói đến Lê Văn Khoa: “. . . Ông sáng tác bằng sự cảm nhận để tạo một sức sống mới, sáng tạo bằng một đường hướng mới, ‘Do You See What I See?’ Trong thế giới âm nhạc của ông cũng thế. Nốt nhạc, âm bực, ký pháp, hòa âm theo ông là những nét vẽ trừu tượng. ‘Do you hear what I hear?’ Hay là ‘Do you see what I see? Hoặc ‘Do you feel what I feel?’ Tất cả những cảm nhận này không còn biên giới nữa khi tác giả có một trình độ kỹ thuật cao, có một khả năng sáng tạo phong phú. . .”

Đọc được lời nhận xét của hai giáo sư âm nhạc, một ở Hoa Kỳ và một ở Nga Sô về nhạc của Lê Văn Khoa, tôi mới xác định được rằng sự hiểu biết của mình thật sự còn quá kém cỏi. Giáo sư tiến sĩ âm nhạc Lisa Mc Kinney của New York State University nói: “. . . tôi thấy nhạc của Lê Văn Khoa hấp dẫn không những trong khía cạnh gợi hình mà cả trong nét quyến rũ của âm thanh với những giai điệu ngũ cung . . .” Trong khi đó Alla Kulbaba, nhạc trưởng của Kyiv Symphony Orchestra và National Opera and Ballet Theatre cho biết: “Nhạc của Lê Văn Khoa có đầy hình ảnh giúp cho dàn nhạc diễn tả thật dễ dàng.” Như vậy thì rõ ràng trong nhạc có hình ảnh và vì có hình ảnh nên người ta không cần lời ca. Nhưng sự diễn tả phải được sử dụng đúng nhạc cụ, đúng âm sắc mới có hiệu quả. Nhạc trưởng Trần Chúc nhận xét như sau: “Ông (Lê Văn Khoa) dùng tiếng khánh cho “Trèo Lên Quán Dốc” thêm nhởn nhơ, nhí nhảnh (hành âm số 4: Trăng Rằm) và đàn bầu (độc huyền) để “Gió Mùa Thu” u sầu rã rượi (hành âm số 5: Trong Đêm Thâu)"".

Từng nốt nhạc đã được Lê Văn Khoa cân nhắc khi ghi xuống giấy và Kyiv Symphony Orchestra trung thành hòa tấu những gì tác giả đã ký thác cho họ, do đó âm nhạc bộc lộ hết nỗi niềm và ý nghĩ thầm kín không nói nên lời. Những hình ảnh mà tác giả muốn người nghe nhận thấy đã được chuyển thành âm thanh. Người nghe rợn tóc gáy với cuộc chiến tàn bạo trong hành âm số 5 “Trong Đêm Thâu” và nổi da gà với hành âm số 6 “Trên Biển Cả”. Nhạc trưởng Trần Chúc ghi: “. . . dàn nhạc được cơn kinh hoàng khi tái tạo các đợt sóng dữ của đại dương đổ ập lên những người hãi khiếp cố bám víu vào con thuyền nhỏ bé của họ . . .”

Nhà văn Phạm Phú Minh phát biểu: “Trong cuộc đi ... vĩ đại này, dân tộc chúng ta phải trả một cái giá không phải là nhỏ: khoảng nửa triệu người đã chìm sâu dưới lòng đại dương trước khi họ thấy bến bờ. Quý vị phải nghe hành âm số 6 “Trên Biển Cả” để sống với tất cả nỗi khủng khiếp này, để thấy thân phận nhỏ nhoi của con người trước trước sự gào thét của sóng gió biển khơi, nhưng đồng thời Lê Văn Khoa cũng cho chúng ta một cảm giác rất lạ lùng trong hành âm này, đó là sự vươn lên của ý chí, càng bị vùi dập thì con người càng mạnh mẽ, chúng ta sẽ rõ ràng nghe được sự hùng tráng vẫn tiềm ẩn trong tự thâm tâm chúng ta, và nó đã được khơi dậy, khiến chúng ta hào hứng, chúng ta đặt niềm tin vào mình, vào đồng bào của mình và vào nhân loại, và chúng ta sẽ chảy nước mắt trong nỗi hân hoan bí ẩn ấy, nó bỗng dưng xuất hiện giữa cảnh những chiếc thuyền bé nhỏ đang nghiêng ngả giữa sóng gió vô tình của biển cả. Lê Văn Khoa với dòng nhạc của ông trong hành âm 6 đã gợi được sự tự hào ấy nơi con người, con người có sức mạnh có thể làm chủ lấy mình giữa thiên nhiên và giữa xã hội, dù phải trải qua nghịch cảnh cho tới đâu.”

Nghe lời Phạm Phú Minh, về nhà tôi đóng cửa phòng vặn nhạc Symphony Việt Nam 1975 của Lê Văn Khoa, nghe hành âm số 6. Tôi nhắm mắt lại, để nhạc hướng dẫn hồn mình. Phạm Mạnh Tiến đã nói đúng: “Từ những tiếng thở dài đến bão tố, hải tặc trên biển cả Thái Lan trong hành âm 6 cũng đã được ghi nhận và diễn tả để những giọt nước mắt xót xa lại có dịp chảy dài trên đôi má . . .” Mối xúc động này không phải chỉ mình tôi có, nhưng dường như người nào nghe Symphony Việt Nam 1975 của Lê Văn Khoa với tâm hồn đều có cảm giác tương tự. Học giả Lê Hữu Mục ở Canada viết: “Nghe nhạc Giao hưởng Việt Nam 1975 của Lê Văn Khoa, tôi đã xúc động thực sự. Tôi đã khóc, khóc cho quê hương, cho dân tộc tôi.”

Giao hưởng khúc Việt Nam 1975 của Lê Văn Khoa có giá trị như nhiều nhân vật có thẩm quyền đã xác nhận. Nhưng lời phát biểu của nhà văn Phạm Phú Minh đi thẳng vào chỗ đứng lịch sử của nó. Ông nói: “ Từ 1945 đến nay là 60 năm, trong dó Việt Nam trải qua 30 năm chiến tranh và 30 năm hòa bình. Từ thời diểm này, chúng ta có thể đưa mắt nhìn về quá khứ để xem với những biến cố lớn lao như vậy, đất nước Việt Nam đã sản sinh ra những tác phẩm nghệ thuật nào, về văn, về thơ, về nhạc, về họa tương xứng với tầm vóc của các biến chuyển lịch sử mà chúng ta đã sống hay không?. . . những tác phẩm lớn nói về các giai đoạn lịch sử quan trọng rất thiếu vắng, trong quá khứ đã thế, mà trong hiện tại cũng thế. Cuộc chiến kinh thiên động địa xảy ra trên nước Việt Nam của chúng ta ròng rã 30 năm, dưới đủ mọi hình thái, chỉ được ghi lại trong những tác phẩm hạng nhỏ và trung về bề rộng lẫn bề sâu, cả mặt này lẫn mặt kia. Khi chiến tranh chấm dứt, trong 30 năm ... đã xảy ra biến cố vĩ đại độc nhất vô nhị trong lịch sử nước Việt Nam từ thời lập quốc cho đến nay, là cuộc đào thoát quy mô toàn cầu của dân tộc Việt Nam trốn chạy..., cũng chưa có một tác phẩm nào nói lên cho xứng đáng cái đau khổ như biển, cùng cái ý chí bằng trời của khát vọng tự do nơi người dân đi tị nạn. Chúng ta đã có rất nhiều hình thức tưởng niệm, gợi nhớ các biến cố này, bằng tượng đài, bằng sách báo, bằng lễ lạc, nhưng cái chúng ta thiếu nhất vẫn là tiếng nói của nghệ thuật ở một tầm mức cao, vì chỉ loại này mới có thể trường tồn như một chứng tích trong nhiều thề hệ sắp tới. Nhưng chính trong thời điểm 30 năm này chúng ta bỗng có tin vui! Khúc Giao hưởng “Việt Nam 1975” đã thành tựu. . . chúng ta đã có một tác phẩm nghệ thuật chân chính, cao cấp, lớn lao nói hộ cho chúng ta hầu như tất cả những nỗi niềm mà mỗi người trong chúng ta vẫn hằng cưu mang ôm ấp mà không tự mình bộc bạch ra hết được. Hôm nay, chính nhạc sĩ Lê Văn Khoa đã làm công việc ấy cho tất cả chúng ta, với “Khúc Giao hưởng Việt Nam 1975” của ông".

Nhạc trưởng Nguyễn Khánh Hồng của Hội Hiếu Nhạc Việt Mỹ ghi nhận: “Được xem tổng phổ “Symphony Việt Nam 1975” của nhà soạn nhạc Lê Văn Khoa và được nghe bản ghi âm của dàn nhạc Kyiv Symphony Orchestra and Chorus, tôi nhận thấy đây là một tác phẩm có tầm vóc lớn và giá trị âm nhạc cao như tác phẩm Pictures of An Exhibition của Mussourky, như Overture 1812 của Tchaikowsky . . .”

Tôi xin dùng lời của nhà văn Phạm Phú Minh để kết luận: “Bản Giao hưởng Việt Nam 1975” của Lê Văn Khoa là chứng tích của biến cố lịch sử năm 1975. Đó là một chuỗi ngọc kết tinh bằng di sản âm thanh và linh hồn của bao đời tổ tiên Việt Nam, qua phương tiện là đại nhạc Tây Phương. Khởi viết năm 1985 ở cái mốc mười năm, thành tựu năm 1995 dịp kỷ niệm 20 năm, hoàn tất ghi âm năm 2005 ở thời điểm 30 năm, bản giao hưởng này từ nay sẽ ở lại mãi với người Việt Nam với tư cách chứng nhân nghệ thuật của một nước Việt Nam vô cùng đáng yêu và vô vàn đau khổ, nhưng với một sức sống lạ lùng đã đạp lên sóng dữ để tiếp tục tồn tại cùng thế giới.”

Vĩnh Chung
CaliToday Jun 25, 2005
(có sửa đổi vài chữ)

chiaki

Trích bài viết của Nguyễn Xuân Hòang :

.......
Việt Nam 1975 là tác phẩm nói về lịch sử cận đại bằng nhạc không lời. Tấu khúc gồm có bảy hành âm (movement) - Việt Nam gọi là bảy chương. Hành âm một: Giới thiệu một Việt Nam thanh bình. Nhạc đề chính của hành âm 1 là bài dân nhạc miền Nam "Bình bán văn." Các hành âm hai đến hành âm bảy theo thứ tự là: Đám rước, Hội hè, Trăng rằm, Trong đêm thâu, Trên biển cả và Ca ngợi tự do. Bốn hành âm đầu là Việt Nam thuở thái bình. Hành âm năm: chiến tranh. Hành âm sáu, vượt biên. Hành âm bảy: hy vọng một ngày mai tươi sáng cho mọi người và quê hương được tự do dân chủ.

Nói về dàn nhạc Kyiv Symphony Orchestra, ông Khoa cho biết đây là một dàn nhạc giao hưởng chuyên nghiệp. Nhạc sĩ vĩ cầm (concert master), cô Svyatoslava Semchuck, là người chiếm nhiều giải thưởng độc tấu vĩ cầm từ thời vị thành niên.

Năm 1993, cô chiếm giải quán quân vĩ cầm trong cuộc thi quốc tế tại Đức, năm 2003 cô được bằng khen của quốc hội Tver, Nga, về đóng góp văn hoá của cô cho Ukraine. Hiện tại cô là giáo sư vĩ cầm của nhạc viện quốc gia P.I. Tchaikowsky tại Kyiv và được coi là the Soloist of Kyiv.

Người chơi dương cầm đệm cho Svyatoslava là cô Irina Starodub cũng là một khuôn mặt đặc biệt. Năm 14 tuổi cô lưu diễn khắp Tiệp Khắc, 18 tuổi, lưu diễn khắp nước Pháp - Paris, Nice; cả Bình Nhưỡng, Bắc Hàn, và Nhật nữa. Năm 18 tuổi Starodub chiếm giải trong cuộc tranh tài quốc tế Horowitz tại Kyiv. Năm 19 tuổi cô chiếm giải quán quân trình diễn nhạc thính phòng tại Paris. Năm 22 tuổi cô chiếm giải International Yamaha Fund Competition. Irina hiện là giáo sư dương cầm tại nhạc viện Quốc gia P.I. Tchaikowsky.

Và một khuôn mặt nữa là cô Luymila Chichuck tốt nghiệp trường dạy nhạc cho thần đồng âm nhạc và nhạc viện quốc gia Tchaikowsky. Năm 2001 Luymila chiếm giải Best Accompanist trong cuộc thi trình diễn nhạc thính phòng quốc tế.
Ngay người chơi cello chính là chuyên gia dàn dựng Opera hợp tác với các công ty Pháp, Ý, Hoa Kỳ trong nhiều năm, trình diễn độc tấu ở nhiều quốc gia. Nhạc trưởng Alla Kulbaba là người tốt nghiệp nhạc viện quốc gia Ukraine, ngành điều khiển hợp ca và dàn nhạc giao hưởng. Bà cũng là người từng chiếm giải nhất trong cuộc thi tài nhạc trưởng.......

Nguyễn Xuân Hòang,
Viet Mercury 4-2005



Được biết, vào ngày 10-7-2005, NS Lê Văn Khoa sẽ có buổi trình tấu Bản Giao Hưởng này tại rạp Le Petit Trianon (San Jose, CA), lần này là trình tấu bằng tiếng Việt với giàn nhạc của Vietnamese American Philharmonic Orchestra . Xem tin

CD Symphony Vietnam 1975 với giàn nhạc Kyiv Symphony Orchestra & Chorus (Conductor : Alla Kulbaba) có thể đặt mua online tại nhà sách Tự Lực

chiaki

Nghe thử và download

Mời nghe những đọan nhạc trích từ CD trên (links lấy từ Đài RFA)

1. Introduction (Dẫn Nhập) hoặc là ở đây
2. Procession hoặc là ở đây
3. Festival (Hội Hè) hoặc là ở đây (hình như bài này là bài Full moon?)
4. Full moon (Trăng Rằm)
5. In the depth of the night (Trong Đêm Thâu) hoặc là ở đây
6. On high sea (Trên Biển Cả) hoặc là ở đây
7. Hymn to freedom (Ca Ngợi Tự Do) hoặc là ở đây

Trong số những trích đoạn trên còn thiếu bài Festival - gồm nhiều câu dân ca chắp nối lại. Đáng tiếc!

(phụ chú của anh trai chiaki : Trong movement 5, các phe tham chiến được nhắc đến bằng các quốc ca Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa, Việt Nam Cộng Hòa, Hoa Kỳ và Quốc Tế Ca. Bài này được bắt đầu bằng tiếng đàn bầu êm ả, tượng trưng cho cảnh thanh bình, thì chiến tranh bất ngờ kéo đến. Phải chăng đây là lần đầu tiên tiếng đàn bầu có trong 1 bản giao hưởng ? . Trong movement 7, Giàn nhạc đã yêu cầu dịch lời nhạc Việt ra tiếng Ukraina để hợp xướng)

Và Kyiv = trước thời thuộc Liên Xô gọi là Kiev

chiaki

Và dưới đây là bài phỏng vấn NS Lê Văn Khoa trên báo Viet Weekly 3-17 :

Lê Văn Khoa Với Tổ Khúc Việt Nam 1975

Người Ghi Chép



Nhạc sĩ Lê Văn Khoa ở
Historic Main, CA



°Người Ghi Chép: Sự khác biệt giữa chương trình tuổi thơ và sáng tác những bản trường khúc?
ª Lê Văn Khoa: Sự khác biệt rõ ràng nhất, đó là, một cho trẻ em và một cho người lớn.

°NGC: Sự đam mê anh dành cho thế giới tuổi thơ bao nhiêu phần trăm và cầm máy hình bao nhiêu phần trăm?
ª LVK: Hiện giờ tôi cũng đang bị phân tâm. Bởi vì ngoài thế giới trẻ em và ngoài chụp hình, tôi còn hòa nhạc cho người lớn. Thành ra, không phải mình bị chia 2 mà bị chia tới làm 3 phần, nên mỗi phần bị giảm bớt đi khá nhiều. Phải nói là, tôi đang nghiêng về sáng tác một đại tấu khúc, tôi đã tốn một khoảng thời gian khá dài để mà thành hình. Tôi khởi viết nó từ năm 1985. Tôi không chọn mấu chốt thời gian. Nhưng vào năm đó, ông thân của tôi qua đời tại Việt Nam. Tôi có một nỗi đau, nhưng không để lộ ra ngoài, tự mình đau và hận vì mình không được ở gần ông thân khi ông qua đời. Tất cả những điều đó đã gợi ý cho tôi. Tôi đã ghi tất cả lại bằng nhạc giao hưởng để tâm tình của mình được trọn vẹn hơn qua âm thanh mà không bị những thứ khác chi phối. Tôi cố gắng thực hiện vì nghĩ rằng không biết có thành công hay không có đủ tài chánh để hoàn thành hay không. Mãi cho đến năm 1995, lúc đó tôi mới hoàn thành, hy vọng mình sẽ trình bày được tác phẩm để kỷ niệm 20 năm, nhưng chi phí quá lớn, không có cách gì thực hiện được. Mãi cho đến gần đây, 30 năm, tôi mới hoàn thành. Tuy vậy, khi nhìn lại, tôi thấy rằng, như đã được định sẵn, nó được chia ra từng giai đoạn 10 năm, mặc dù điều đó không phải do tôi dự định.

°NGC: Một vài kỷ niệm với tuổi thơ, những ngày làm truyền hình trước năm 1975 ở trong nước và những ngày bấm máy của ông?
ª LVK: Tôi cảm thấy rất tiếc cho các em bé Việt Nam sinh ở hải ngoại vì các em sẽ không có được những kỷ niệm tuổi thơ như tắm sông, lội ruộng, bắt dế, bắt cá… Tuy nhiên, ngược lại, những ngày xa xưa các em bé Việt Nam không được thụ hưởng những tiến bộ của khoa học, của điện tử. Mặc dù vậy, đối với tôi, tôi không hề hối tiếc rằng tại sao mình lại không ra đời tại một nước khác để mình được hưởng những văn minh. Tôi vẫn yêu mến những kỷ niệm tuổi thơ của các trẻ em Việt Nam. Thời gian tôi làm chương trình truyền hình cho các em là thời gian cuộc chiến tại Việt Nam đang lan rộng. Tất cả đàn ông trong gia đình đều phải gia nhập quân đội. Ngay cả thầy giáo cũng thiếu vắng, đó là một lỗ hổng lớn trong nền giáo dục cũng như xã hội. Và tôi mong muốn được làm một cái gì đó để lấp đi lỗ hổng này. Ðài truyền hình Việt Nam sau khi làm một vài chương trình về nhiếp ảnh đã mời tôi, và tôi đề nghị chương trình Thế giới với trẻ em. Tôi đóng vai một người anh, hòa đồng với các em để lớn lên cùng các em. Còn nói về hội ảnh nghệ thuật, sự ra đời của nó cũng do nhu cầu của vấn đề sinh hoạt nghệ thuật. Chiến tranh làm cho gián đoạn sự giao thông, làm cho các nhiếp ảnh gia e ngại đi đây đi đó. Tôi nghĩ với lớp người trẻ hơn, xông xáo hơn nên đã thành lập Hội ảnh nghệ thuật vào năm 1968. Và Hội ảnh phát triển rất nhanh, khi tin được loan báo trên đài truyền hình, đơn xin gia nhập từ khắp nơi được gởi về. Hội ảnh lập ra chi nhánh tại các tỉnh. Tôi lu bù vì thời gian phải chia ra cho Hội ảnh và chương trình truyền hình. Hội ảnh đã chiếm nhiều huy chương nhất Việt Nam nên báo chí thời đó đặt cho Hội ảnh một cái tên là “Hội ảnh tài phiệt huy chương”.

°NGC: Anh đã từng là nhạc trưởng, ca trưởng của Ban Hợp Xướng Trùng Dương, sau ra hải ngoại sinh hoạt với Ngàn Khơi? Anh cho biết nỗi đam mê nào đã thúc bách anh làm các trường khúc?
ª LVK: Từ năm 1953, ở Hà Nội có tổ chức một cuộc thi sáng tác toàn quốc. Lúc đó, tôi ở Sài Gòn, đã gởi 2 bài dự thi. Sau khi đất nước phân chia, ban tổ chức đó di cư vào Sài Gòn và công bố kết quả ở Sài Gòn. Cả hai tác phẩm của tôi đều được trúng giải và được trình diễn trên đài phát thanh. Những sáng tác của tôi sau đó vẫn được trình diễn trên các đài phát thanh qua giọng hát Ngọc Long, rất được ưa chuộng lúc bấy giờ. Nhưng rồi tôi có một suy nghĩ, nếu mình chỉ đi theo hướng sáng tác ca khúc, mình chỉ phát triển như thế thôi sao. Thành ra, tôi hướng tới một hướng phát triển rộng rãi hơn, do đó, tôi chuyển sang lối sinh hoạt hợp ca và dàn nhạc. Tôi thấy rằng, trên con đường nghệ thuật mình có thể tỏa rộng ra khắp trên thế giới mà sẽ không gặp khó khăn. Với chính trị, mình phải luôn đối diện với những thành kiến khác nhau. Do vậy, tôi luôn chú tâm và phát triển con đường nghệ thuật. Nhưng tất cả những nỗ lực đều do cá nhân của tôi, không có ai thúc đẩy và cũng chẳng có ai tài trợ tôi cả. Cho nên, tôi luôn gặp khó khăn và không tiến nhanh được như mình mong ước. Ra xứ ngoài, tôi vẫn tiếp tục con đường mình đi. Tôi là người đầu tiên, tổ chức trình diễn nhạc Việt Nam với dàn nhạc giao hưởng Hoa Kỳ, năm 1978, rất thành công. Nhưng tài chánh không có. Mãi đến nhiều năm sau, ban hợp xướng Ngàn Khơi mới được thành lập. Tôi đã làm công việc này suốt gần 30 năm. Chuyển sang nhạc không lời, giao hưởng, symphonic, tôi gặp vấn đề khó khăn, vẫn là tài chánh. Nhưng may mắn là tôi đã liên lạc được với Kiev Symphony Orchestra. Ukraine là nơi có nguồn gốc âm nhạc sâu xa, có những tài danh âm nhạc bậc nhất thế giới. Họ đồng ý thực hiện CD symphony của tôi. Lúc ban đầu, tôi đến để xin họ giúp đỡ. Nhưng khi xong chương trình, họ thích quá, họ lại xin tôi giữ bản nhạc lại để họ trình diễn. Họ đã nói rằng nhạc của Lê Văn Khoa là mật ngọt trong tâm hồn của người Ukraine.

°NGC: Con gái của anh là pianist, giáo sư âm nhạc, có phải anh là người thổi niềm đam mê đó? anh có muốn con gái nghèo như anh không?
ª LVK: Với những bậc cha mẹ khác như thế nào tôi không biết. Nhưng đối với cá nhân tôi, rõ ràng nó có những mâu thuẫn. Thứ nhất, rõ ràng rằng mình muốn con đi theo đường của mình. Thứ hai, mình không muốn con nghèo như mình. Thật sự, tôi là người đầu tiên dạy piano cho con lúc nhỏ. 8 tuổi con đã được giải thưởng… Ðó cũng là niềm hãnh diện của cha mẹ.

°NGC: Hiện nay anh dạy piano để kiếm cơm, vậy có đủ tiền mua gạo thổi cơm hàng ngày không?
ª LVK: Nếu không có gì trục trặc, tôi cũng đủ chi dụng qua ngày. Giả dụ như kỳ vừa rồi đi Kiev, tôi phải ở đó cả tháng. Một tháng phải chi tiền ra, mà tiền dạy học không có, lúc trở về còn bị mất học trò nữa. Thành ra, thiệt hại lúc nào cũng có. Nhưng tôi vẫn tiếp tục con đường này, vì Kiev Symphony họ muốn mời tôi sang trình diễn nữa.

°NGC: Anh mong muốn gì ở âm nhạc hải ngoại?
ª LVK: Tôi mong muốn chúng ta có một sự phát triển toàn bộ. Có nghĩa là âm nhạc không chỉ có ca khúc mà còn có những khía cạnh sinh hoạt khác như nhạc giao hưởng, tấu khúc, nhạc thính phòng. Xin nhấn mạnh là nền nhạc thính phòng đúng nghĩa. Như vậy, nó sẽ có lợi cho tương lai. Tuy nhiên, nó có một điều khó, đó là khi họ tốt nghiệp ngành nhạc, họ nhìn vào đó họ thấy rằng đó là một ngã bí, ngã chết. Tôi thành thật mà nói rằng, nếu được quí vị yểm trợ, đó là một điều đáng quí vô cùng. Hiện nay, tôi có rất nhiều dự án đang làm dở dang, thực hiện một lô sách nhạc viết cho piano, violin, flute, strings quartet… để tung nhạc Việt ra khắp nơi. Tôi muốn mở ra những cuộc thi cho các em trình diễn, sáng tác. Trong tương lai rất gần, tôi muốn mở một lớp sáng tác dành cho các em thiếu nhi, vì khi mình giúp một tay, con đường đi của các em nó sẽ ngắn lại. Tôi rất tiếc rằng có một số anh chị tốt nghiệp ngành nhạc, nhưng mà đi vào con đường này khó khăn quá, nên đành phải sáng tác ca khúc để mà sống. Viết ca khúc theo lối thượng lưu cũng không được, mà viết theo lối phổ thông, rock... Vô hình chung, mình đi vào con đường đó, mà không vươn lên cao hơn được, như vậy mình rất khó có tiếng nói chung với thế giới.ª

Người Ghi Chép
Viet Weekly 3-17

chiaki

glasgow

Chiaki nghe symphony hả em, anh hâm mộ quá. Anh cũng muốn nghe thử nhưng loay hoay mãi mà chẳng down về được. Em có thể thân yêu gửi vào mail cho anh được không?

chiaki

Hị hị, bác cứ trêu em. Em làm gì đủ trình độ luyện symphony hả bác. Em chỉ thích mấy cái prelude hoặc sonata nhẹ nhàng thôi. :-)

Em chưa down cái này về được. Tại chủ quan mà, nếu không down được anh em sẽ up lại giúp . Bây giờ thế này:

1. Em chờ anh em up lại cho, rồi bốt link lên đây cho các bác cùng down, cái này thì phải chờ có thể là một vài hôm.
2. Em biết có TLer đã có cái này rồi ;) , hay là up lại giúp bà con chút đi bác?

chiaki

Bác glasgow may nhé, anh em đang up lại lên host khác rồi. Bác nào chưa down được thì mai em đưa link cho.

Carling

Link của Full Moon (số 4) phía trên kia hỏng.

vnuh

Tự dưng nói về người Việt sáng tác nhạc cổ điển, nhớ ra có bác Việt kiều Tôn Thất Tiết ở Pháp. Gúc được mấy cái này đưa lên

"Vô Vi" là tác phẩm được viết năm 1974, đề tặng cho Nadia Boulanger. Đây là bản nhạc được viết cho 2 dàn hợp tấu: một tứ tấu đàn dây và một giàn nhạc! Hiệu ứng âm thanh của nó, tức là kết quả của sự phối hợp kỳ lạ này, là tạo ra một cảm giác về không gian. Vô Vi có nghĩa là không hành động [non-action]. Không hành động nghĩa là chúng ta không cần phải hành động chống lại sự tiến hoá của tự nhiên, mà là, chúng ta phải sống trong một mối quan hệ hoàn hảo với nó, thông qua việc nương theo vần điệu [qui lụât, nhịp] của tự nhiên. Bản nhạc được hình thành và phát triển một cách ngẫu hứng [spontaneously] để nhấn mạnh sự không hành động này. Vô Vi do đó không chạy theo bất kỳ một cấu trúc cụ thể nào, mà nó cho chúng ta một ấn tượng của một tuỳ khúc [improvisation], như thể là nó trôi theo sự tiến hoá tự nhiên của một dòng chảy. Bởi vậy, khi thì Vô Vi im lặng như một dòng chảy nhỏ, khi lại bạo liệt như một thác nước; thay đổi như một dòng sông và lăn tăn như một mặt hồ. Cho đến gần cuối tác phẩm, sự sắp đặt âm nhạc trở nên nặng về tính thống kê, kéo căng cho tới khi nó có vẻ bị đẩy trôi trong thời gian. Vô Vi dẫn chúng ta tới cạnh của im lặng và ép sự tập trung của chúng ta để nghe một cách căng thẳng hơn về những điều nằm trong âm thanh.

Vô vi

Nghe cái này hơi giống kiểu hòa tấu Thiên - Địa - Nhân hay Ghost opera của Tan Dun.

Một số thứ khác của bác Thất Tiết :

1
2
3
4
5

chiaki

Có nhạc rồi, thôi thì post... đằng nào cũng không ngủ nổi :~ . Anh em post thiếu bài Full moon thì phải, để mai em hỏi lại cho. Bác nào chưa down được vào down tiếp đi nhé.

1. Introduction (Dẫn Nhập)
2. Procession
3. Festival (Hội Hè)
4. Full moon (Trăng Rằm)
5. In the depth of the night (Trong Đêm Thâu)
6. On high sea (Trên Biển Cả)
7. Hymn to freedom (Ca Ngợi Tự Do)

Bài Festival ở trên hình như là Full moon, chứ ko phải Festival. Festival theo như anh em nói thì phần đó nói về lễ tết ở Việt Nam, trích nhiều câu từ Lý Cây Đa, Hát hội trăng rằm. Không biết bao giờ thì mình tìm được bản full của Symphony này nhỉ? :-)

vnuh

Chắc ko kiếm được đâu chiaki ạ, trên rfa nó cũng chỉ có từng thế thôi
http://www.rfa.org/vietnamese/in_de...LeVanKhoa_TNga/