PDA

View Full Version : Từ hán việt "Liệt sỹ"


rien
24-12-2010, 06:58 PM
Trước nay em vẫn thường hiểu "liệt sỹ" là chiến sỹ VN đã ngã xuống trong 2 cuộc chiến chống Pháp và Mỹ. Hôm trước nhân dịp trà dư tửu hậu lôi quyển từ điển Hán Việt của cụ Đào Duy Anh ra tra thì hóa ra "liệt sỹ" là các chiến sỹ anh hùng.
Đúng sai về mặt ngữ nghĩa chuẩn thì chắc là em tin cụ Đào Duy Anh, có điều em không hiểu là tại sao cách hiểu sai từ "liệt sỹ" lại đứng vững từ rất lâu như vậy, các bác có cao kiến gì không ?

butzvn
25-12-2010, 03:17 AM
Em nghĩ là dùng nhiều thì sai cũng thành đúng thôi. Ví dụ như từ "khốn nạn" ý.

skidfan
25-12-2010, 05:44 AM
Nếu là các chiến sĩ hy sinh thì gọi chung là "tử sĩ", đúng là chỉ những ai hy sinh oanh liệt mới được gọi là "liệt sĩ" - "các anh hùng liệt sĩ".

Tuy nhiên về sau có lẽ là do dùng nhiều thành quen, đồng thời cũng có lý luận là bỏ mình vì nước thì ai chẳng là hy sinh oanh liệt, anh hùng, anh dũng..., nên cuối cùng gọi là "liệt sĩ" hết.

P.S: "liệt sĩ" hay "liệt sỹ" nhỉ? Hình như từ này i và y cũng không phân biệt?

Hiu
25-12-2010, 07:57 AM
[QUOTE=skidfan]Nếu là các chiến sĩ hy sinh thì gọi chung là "tử sĩ", đúng là chỉ những ai hy sinh oanh liệt mới được gọi là "liệt sĩ" - "các anh hùng liệt sĩ".

Tuy nhiên về sau có lẽ là do dùng nhiều thành quen, đồng thời cũng có lý luận là bỏ mình vì nước thì ai chẳng là hy sinh oanh liệt, anh hùng, anh dũng..., nên cuối cùng gọi là "liệt sĩ" hết.

P.S: "liệt sĩ" hay "liệt sỹ" nhỉ? Hình như từ này i và y cũng không phân biệt?[/QUOTE]
"Liệt sĩ" là đúng chính tả bác ạ.

Tama
25-12-2010, 09:16 AM
Thời anh học là viết y dài hết. Ví dụ viết quy hoạch, yêu quý, lý luận, kỹ sư, sỹ diện. Các bạn thanh niên bây giờ hay mắc lỗi chính tả ngớ ngẩn chắc do giáo dục đi xuống, kiểu như viết sử lý, sác xuất, không thể tin các bạn được.

fof
25-12-2010, 09:26 AM
Từ năm 1992 thì NXB Giáo Dục qui định viết i ngắn trong tất cả các trường hợp i đi sau phụ âm nhưng sau 2005 thì lại để tùy nghi xử lí. Một số người có qua cải cách như mình thì không quen viết thành kiểu viết "lý thuyết" hay "liệt sỹ" được.

Hiu
25-12-2010, 09:58 AM
[QUOTE=Tama]Thời anh học là viết y dài hết. Ví dụ viết quy hoạch, yêu quý, lý luận, kỹ sư, sỹ diện. Các bạn thanh niên bây giờ hay mắc lỗi chính tả ngớ ngẩn chắc do giáo dục đi xuống, kiểu như viết sử lý, sác xuất, không thể tin các bạn được.[/QUOTE]
Em cũng chả biết giáo dục đi xuống hay đi lên, nhưng mà em là em cứ tin cái anh Từ điển tiếng Việt của Hoàng Phê năm 2001 bảo rằng: "Nguyên tắc viết liền sau phụ âm: khi viết liền sau một phụ âm thì luôn luôn dùng -I. Nguyên tắc này áp dụng cho tất cả các từ không phải tên riêng, dù trước -I là phụ âm đơn hay phụ âm kép, bao gồm B-, CH-, D-, Đ-, G-, GH-, H-, K-, L-, M-, N-, NGH-, NH-, P-, PH-, R-, S-, T-, TH-, TR-, V-, X-." :)

Anh hùng
25-12-2010, 12:18 PM
[QUOTE=butzvn]Em nghĩ là dùng nhiều thì sai cũng thành đúng thôi. Ví dụ như từ "khốn nạn" ý.[/QUOTE]
Đúng thế, cái từ này khi học tiếng Nhật, đại ý nghĩa nói đến việc gì đó khó khăn thôi....nhưng luận theo Hán Việt lại thành nghĩa "khốn nạn" rồi :D

Tama
25-12-2010, 05:51 PM
Từ điển tiếng Việt của Hoàng Phê có quá nhiều vấn đề bị phê phán, không những về chính tả mà còn cả về ngữ nghĩa. Không thể coi nó là chuẩn mực.

fof
25-12-2010, 10:27 PM
Ngôn ngữ luôn thay đổi, tiến hóa theo thời gian. Không có gì là chuẩn mực tuyệt đối dành cho ngôn ngữ cả. Dẫu sao, để so sánh đúng sai thì mình phải dựa vào một số thước đo được xã hội công nhận. Tama có thể giới thiệu cho mọi người cách viết y dài và i ngắn của Tama được không?

daohoakhach
25-12-2010, 11:29 PM
Các bác đi lạc đề bác riêu nói rồi, ý bác riêu thì "liệt sỹ" tức là chiến sỹ anh hùng (chứ chưa cần phải chết). Còn cái nghĩa mình dùng hiện này thì mặc nhiên là phải chết rồi mới gọi là "liệt sỹ".

Chữ "sỹ" (士) là trong chữ "chiến sỹ" còn chữ "liệt" (烈) trong chữ "oanh liệt" chứ không phải trong chữ bại liệt ^^, không có chết chóc gì ở đây cả.

khanh
26-12-2010, 06:53 PM
[QUOTE=daohoakhach]Các bác đi lạc đề bác riêu nói rồi, ý bác riêu thì "liệt sỹ" tức là chiến sỹ anh hùng (chứ chưa cần phải chết). Còn cái nghĩa mình dùng hiện này thì mặc nhiên là phải chết rồi mới gọi là "liệt sỹ".

Chữ "sỹ" (士) là trong chữ "chiến sỹ" còn chữ "liệt" (烈) trong chữ "oanh liệt" chứ không phải trong chữ bại liệt ^^, không có chết chóc gì ở đây cả.[/QUOTE]
Liệt trong chữ bại liệt là gì bạn Đào hoa cho xin nốt luôn đi.

daohoakhach
26-12-2010, 07:48 PM
[QUOTE=khanh]Liệt trong chữ bại liệt là gì bạn Đào hoa cho xin nốt luôn đi.[/QUOTE]
Theo em thì nó là chữ này 劣

fof
26-12-2010, 07:52 PM
Liệt sĩ= 烈士 (lièshì) = kẻ sĩ chính trực= chết cứng rồi (không chết làm sao biết chính hay tà). Bạn nào hỏi thử các bạn Trung Quốc xem 烈士 là người sống hay nguời chết thì biết ngay :)

daohoakhach
26-12-2010, 08:04 PM
Em search ở NET thì cũng thấy chết cứng^^

Đánh vào đây http://www.tudientiengviet.net/index.php?lp=cn&sessionid=ae95d51687fcc7b4e074ed6426627553

烈士
* {martyr} , kẻ chết vì nghĩa; kẻ chết vì đạo; kẻ chịu đoạ đày; liệt sĩ, hành hình (ai) vì đạo, hành hạ, đoạ đày

khanh
27-12-2010, 08:39 AM
Các bạn Trung quốc dùng y hệt như ta.
Chính các bạn là người bơm cho chúng ta dùng thứ ngôn ngữ ấy. Lưu lượng bơm đều đều trong hàng nghìn năm đô hộ, tăng dần trong giai đoạn tiền khởi nghĩa (trước 45) với các lò huấn luyện cán bộ. Tăng mạnh trong giai đoạn kháng chiến 9 năm và đạt cực đại vài năm ngay sau hòa bình lập lại 1954.
Có thể so sánh sự ảnh hưởng ngôn ngữ Hán Việt hiện đại đối với dân miền bắc XHCN và miền nam CH là rất khác nhau.
Liệt sĩ, hình như dân cộng hòa gọi đơn giản là "chết trận" :D

Coquette
27-12-2010, 08:49 AM
Em thấy bác khanh nhầm. Liều lượng sử dụng từ Hán Việt thời VHCH là rất nhiều. Bác cứ đọc các sách báo thời này thì biết. Nếu bác nói ảnh hưởng của tiếng Tàu lên miền Bắc thì có thể là do cách sử dụng từ ngữ của phe XHCN giống nhau nên nó giống nhau thôi, ông Phạm Văn Đồng còn dựng lên phong trào "giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt", đổi nhiều từ Hán Việt thành từ thuần Việt kiểu: Máy bay lên thẳng, lính thủy đánh bộ... đấy còn gì.

Tita
27-12-2010, 12:51 PM
[QUOTE=khanh]Các bạn Trung quốc dùng y hệt như ta.
Chính các bạn là người bơm cho chúng ta dùng thứ ngôn ngữ ấy. Lưu lượng bơm đều đều trong hàng nghìn năm đô hộ, tăng dần trong giai đoạn tiền khởi nghĩa (trước 45) với các lò huấn luyện cán bộ. Tăng mạnh trong giai đoạn kháng chiến 9 năm và đạt cực đại vài năm ngay sau hòa bình lập lại 1954.
Có thể so sánh sự ảnh hưởng ngôn ngữ Hán Việt hiện đại đối với dân miền bắc XHCN và miền nam CH là rất khác nhau.
Liệt sĩ, hình như dân cộng hòa gọi đơn giản là "chết trận" :D[/QUOTE]

VNCH gọi liệt sĩ là "chiến sĩ trận vong".

rien
29-12-2010, 08:13 PM
Thế hóa ra là cụ Đào Duy Anh sai à :) ? Hoặc có thể ngay cả với bọn Tàu Khựa thì nghĩa của từ này cũng có nhiều thay đổi.
Cảm ơn các bác nhiều :)

khanh
29-12-2010, 09:16 PM
[QUOTE=Tita]VNCH gọi liệt sĩ là "chiến sĩ trận vong".[/QUOTE]
Ừ nhỉ, tại mình cứ lẩm bẩm Phạm Duy:
http://www.nhaccuatui.com/nghe?M=wGwvP9eZgw
Người lính trẻ chết trận chiều qua. Nên trăng sao vụt tắt chẳng ngờ
Người lính trẻ chết trận hồi mơi. Nên hôm nay chẳng có mặt trời
Người lính trẻ chết trận ngày mai. Trên quê hương ngọn lúa rụng rời
Cái thứ nhạc sến này thường gợi cảm giác về lời Việt rất bình dân.
Ngoài Bắc, bắt đầu bằng ý kiến bác Hồ năm 1957, năm 1966 bác Đồng chính thức chỉnh huấn cán bộ về cách dùng những lời "to tát" lúc này đã được phổ cập đến toàn dân. Như vậy chẳng phải là vài năm sau hòa bình 1954 đó sao.
Cũng từ bắt đầu từ thời gian này, chữ Hán bắt đầu bị ghẻ lạnh và cho đến năm 1975 thì bị loại hẳn khỏi chương trình phổ thông. Âu cũng là một cách đi từ cực đoan này sang một cực đoan khác mà thôi.